ԴԻՐՔԱՊԱՀՆԵՐԸ.

«Ոնց է երեւում, որ սովոր է վերելքներ հաղթահարելուն»,- ասում եմ մեր լուսանկարիչ Արեգին՝ նայելով, թե հենակետի պատասխանատու, ավագ լեյտենանտ  Ասքանազ Հակոբյանը դեպի դիրք բարձրացող զառիթափ արահետը ինչ հեշտությամբ է հաղթահարում` հազիվ դիպչելով  ժայռակերտ  աստիճաններին: «Օրը 4-5 անգամ բարձրանում – իջնում ենք»,- համեստաբար ժպտալով ասում է հաղթ զինվորականը:

Այստեղ ենք եկել զինվորական ղեկավարության խորհրդով՝ հենակետի օրինակելի ավագին ծանոթանալու: Սակայն նրա կերպարն ամբողջական չէր լինի, եթե նրան չտեսնեինք իր  ենթակա անձնակազմի շրջապատում: Երբ երկար թվացող վերելքը հաղթահարեցինք ու վերջապես տեղ հասանք, մեզ  ընդառաջ եկան դիրքի անձնակազմի անդամները, ու առաջին բանը որ զգացի, նրանցից  ճառագող ուժն էր: ՀՀ հարավարեւմտյան սահմանագոտու ռազմավարական նշանակության բարձր դիրքերից մեկում ենք:

Դիրքի տղաները

Զով գետնատնակում դիրքի խոհարարը` Նարեկը, սառնարանից հանեց սառը ջրով շիշն ու բաժակները լցնելով՝ մեկնեց մեզ. անմիջապես թեթևություն զգացինք:  «Գառնիի ջուրն է»,-ասաց գոհունակությամբ ու սկսեց կտրատել սառը, կարմիր ձմերուկը: Շուտով սեղանին հայտնվեցին նաև ուրիշ մրգեր` խաղող, սալոր,– հյուրասիրվե՛ք, մեր գյուղացիների նվերն է. սեզոնային բոլոր մրգերի ու բանջարեղենի մեր բաժինն ուղարկում են:

-Ում այս պահին հարմար է, միացե՛ք մեզ, զրուցենք,- առաջարկում եմ: Քիչ անց, տղաների մի մասն արդեն գետնատնակում էր` սեղանի շուրջ նստած:

Հենակետի պատասխանատու Ասքանազ Հակոբյանը ներկայացնում է այս դիրքի առանձնահատկությունները.

-Քանի որ հակառակորդի դիրքերը մեզ շատ մոտիկ են, ուստի դիտորդներն էլ շատ զգոն են: Հիմնականում ուշ ժամերին են նրանց դիրքերից կրակոցներ արձակվում: Մենք գիտենք, որ դա նրանց վախի դրսևորումն է. զգուշացնում են, թե` այստեղ ենք, հանկարծ մի բան չձեռնարկեք:

-Պատասխանո՞ւմ եք:

-Իհարկե՝ ոչ: Ըմբռնումով ենք մոտենում,- ժպտում է երիտասարդ զինվորականը:- Պատասխանում ենք այն դեպքերում, երբ ինչ-որ լուրջ բան ենք նկատում: Անընդհատ հետևում ենք հակառակորդի յուրաքանչյուր տեղաշարժի:

Մարտական հաշվարկի պլանով յուրաքանչյուրն ունի իր պարտականությունները, լիարժեք տիրապետում է իրեն կցագրված զինատեսակին: Բոլորը քաջ գիտակցում են` ինչ է դիրքային ծառայությունը, հայրենիքի սահմանի պաշտպան լինելը: Հիմա տղաները թող իրեք պատմեն իրենց մասին: Ասո՛:

-Դիրքի ավագ, կրտսեր սերժանտ Ասատուր Ասատրյան,- ներկայանում է երիտասարդը:-Ծառայում եմ 2011թ.-ից: Ժամկետային զինծառայությունս այս նույն զորամասում ավարտելուց  անմիջապես հետո անցա պայմանագրային զինծառայության:

-Այն ժամանակ է՞լ էիր մարտական հերթապահություն իրականացնում:

-Ոչ, զորամասում էի: Բայց դեռ այն ժամանակ միշտ աչքս դիրքերին էր: Հիմա արդեն այստեղ եմ… Մեր այս դիրքը ռազմավարական տեսանկյունից շատ կարևոր է: Այն հսկելը բոլորիս համար պատասխանատու գործ է: Մեր անձնակազմի ծառայողներից  շատերը մոտակայքից են, բայց մեր երկրի այլ բնակավայրերից էլ ծառայողներ ունենք: Բոլորս էլ գիտակցում ենք մեր առաքելության կարևորությունը: Գիտենք, որ առաջին հերթին մեր ընտանիքների անդորրն ենք  հսկում:

-Մեր վաշտի սանհրահանգիչն է կրտսեր սերժանտ Խաչատրյանը,- շարունակում  ներկայացնել Ասքանազը:- Շատ լավ է տիրապետում իր մասնագիտությանը: Դիրքում հիվանդ լինի, թե օձը, կարիճը խայթած լինի, անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերում բարձր մակարդակով: Սա էլ մեր շարքային Արթուր Գևորգյանն է՝ ֆիզիկապես շատ ամուր, բոքսով է զբավել: Երկվորյակ եղբայրն էլ՝ Արմանը, մեր մյուս դիրքում է ծառայում:

-Ժամկետային զինծառայությունը իրար հետ անցնելուց հետո որոշեցինք երկուսով էլ պայմանագրային զինծառայության անցնել,- ասում է Արթուրը:

-Շարքային Նարեկ Կարապետյանին արդեն գիտեք՝ մեր դիրքի խոհարարն է: Ամեն ինչ շատ համեղ պատրաստելուց զատ՝ նաև լավ գնդացրորդ է:

-Ռուսաստանում էի. սկզբում կարոտը ինձ հայրենիք բերեց,-ասում է Նարեկը,- հետո ժամկետային զինծառայության անցա, հետո որոշեցի շարունակել ծառայությունը որպես պայմանագրային:

-Կրտսեր սերժանտ Հենրիխ Թովմասյանն էլ մեր ավագ հրաձիգն է: Էլի շատ պատրաստված ու լավ մասնագետ,-շարունակում է հենակետի ավագը,-  Սա էլ մեր հրաձիգ- նռնակաձիգի օգնական շարքային Արմեն Աբգարյանն է:

Արմենը հավաքվածներից ամենաավագն է երևում: Համեմատաբար վերջերս՝ 2017-ին է ծառայության անցել:

-Տիրապետում ենք հակառակորդին արժանի հակահարված տալու բոլոր  հմտություններին ու գիտելիքներին,- վստահ ասում է նա:-  Ցանկացած ժամի, տարվա բոլոր եղանակներին, միշտ պատրա՛ստ ենք:

-Ծառայությունը դժվար է, պատասխանատվությունը՝ մեծ: Ի՞նչն է ձեզ ոգևորում այս գործի մեջ,- հարցնում եմ:

-Երբ մենք հոգնած վերադառնում ենք հերթափոխից կամ առավոտյան վաղ մարտական դիրքեր ենք ճանապարհվում, – Արմենն է պատասխանում,- մոտակա գյուղերի բնակիչների քաջալերանքը միշտ ուղեկցում է մեզ: Քաղաքացիական մեքենաներով ազդանշան են տալիս, պատուհանները բացում, բռունցքները վեր են պարզում ու ասում. «Տղե՛րք ջան, «դուխո՛վ», մենք ձեզ հետ ենք»: Ապրիլյան դեպքերը, կարծում եմ, առիթ եղան, որ մեր ժողովուրդը վերարժևորի զինվորականի դերը: Այժմ բոլորը մեծ հավատով են նայում մեզ: Դա իրոք բարձրացնում է մեր տրամադրությունը և ոգեշնչում է մեզ:

…Ամուսնացած եմ, երեք երեխա ունեմ` երկու աղջիկ, մեկ տղա: Տղաս դեռ փոքր է, չի հասկանում, բայց աղջիկներս` 7 և 10 տարեկան, այնքա՜ն հպարտ են, որ հայրիկը զինվորական է:  Երբ օրը, ժամը գալիս է, պատշգամբում կանգնում են այնքան ժամանակ, մինչև երևամ փողոցի ծայրից: Առաջին մի քանի վերադարձներս նման էին արտերկրից երկար բացակայությունից հետո վերադարձին,-ժպտալով ասում է բազմազավակ հայրը: -Մեր կանայք էլ  լիովին գիտակցում են ու հպարտ են, որ իրենց տան տղամարդը ոչ միայն իրենց, այլ նաև շատ ուրիշների խաղաղ օրվա համար է պատասխանատու: Կինս ինձ միշտ նույն խոսքով է ճանապարհում. «Անփորձանք»… Երբ մտնում եմ տուն, վե՛րջ, ամեն ինչ իր տեղն է ընկնում, ու դրանից մեծ ուրախություն, երջանկություն չկա բոլորիս համար:

Դիրքի բոլոր պայմանագրայիններն էլ խոստովանում են՝ իրենց ծառայությունը մեծ պատասխանատվություն է:

-Հիմա դիտակետերից մեկում մեր Հայրապետն է կանգնած: Նրա գյուղը սարի տակ է, դիրքերին շատ մոտիկ,- ասում են տղաները և ավելացնում,-նա բոլորից զգոնն է սահմանը հսկելու գործում:

Հերթափոխի ժամն է: Դիտակետում հերթափոխը հանձնելուց հետո մոտենում եմ Հայրապետ Դարբինյանին:

-Ի՞նչ կլինի, հայրենասիրությունից չխոսենք,-  առաջին բանը, որ ասում է Հայրապետը, սա է.- ես այստեղ եմ մտերիմներիս անվտանգությունն ապահովելու համար: Չորս տարի է, ինչ այստեղ եմ. մերոնք արդեն հարմարվել են:

Վերջերս է հայրիկ դարձել` դուստր ունի:

-Մեր այս դիրքում մեծ մասի երեխաները աղջիկ են:- Նույնիսկ մեր ստորաբաժանման մասշտաբով աղջիկները գերակշռում են:

-Ասում են, երբ տղաները շատ են ծնվում՝ պատրաստվի՛ր պատերազմի: Իսկ եթե աղջիկներն են գերակշռում, խաղաղությունը երկարելու է,- որպես բարեմաղթանք ասում եմ տղաներին:

-Ինձ համար կարևոր է, որ որպես մոտակա գյուղի բնակիչ, նաև բերքահավաքի ընթացքում կարողանում եմ ընտանիքիս օգնել.- շարունակում է Հայրապետը:-  Ա՛յ նայե՛ք, այստեղից երևում է ծիրանի այգիս: Տղերքից ով այդ պահին ազատ է լինում, հսկում է նաև իմ այգին,- ավելացնում է ժպիտով:

-Կարծես դեռ փոքր են ծառերը:

-Չէ՛, փոքր չեն, պարզապես մենք ենք սարի գլխին,- «պարզաբանում է» Հայրապետը:

Դիտակետում, ուր կանգնած ենք, մի կողմից հակառակորդի գյուղն է՝ ասես ափիդ մեջ, մյուս կողմից՝ Հայրապետի հայրենի գյուղը: Տղաները ցույց են տալիս հակառակորդի դիրքերը, բացատրում՝ որտեղ ինչն է:

-Իմ գյուղն ամենալավն է,- հպարտանում է Հայրապետը:

-Սրանից հետո միայն ձեր գյուղի ծիրանն եմ գնելու,– վստահեցնում եմ՝ կեսկատակ-կեսլուրջ:

Դիրքին, դիրքապահներին ծանոթացանք, ժամանակն է ավելին իմանալու հենակետի ավագ, ավագ լեյտենանտ Ասքանազ Հակոբյանի մասին: Մինչև նրա հետ զրուցելը, Արեգը նրան լուսանկարելու է տանում, իսկ դիրքի տղաները, օգտվելով Ասքանազի բացակայությունից, սկսում են իրենց հենակետի ավագի մասին անկեղծ խոսքեր ասել:

-Մեր ստորաբաժանման հրամանատարի առաջին, կարևոր հատկանիշը մարդկայնությունն է,- ասում է Նարեկը:

-Նա հենակետի անձնակազմի անդամների մեծ մասից տարիքով փոքր է, բայց կարողանում է ճիշտ լեզու գտնել թե՛ մեծերի, թե՛ փոքրերի հետ,- հավելում է դիրքի ավագ Ասատուրը,- իսկ դա ամեն մեկին տրված չէ:

-Սրանք միայն խոսքեր չեն: Ծառայությունը հեշտ բան չի, ու եթե նա կարողանում է այսքան լավ կազմակերպել ամեն ինչ և հարգված լինել անձնակազմի կողմից, սա արդեն նրա մասին շատ բան է ասում, – եզրափակում է Հայրապետը:

ՀԵՆԱԿԵՏԻ ԱՎԱԳԸ

2010թ. Ասքանազը ընդունվել է Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարան և ավարտելով՝ ծառայության է անցել այս մարտական հենակետում:

-Իսկ ի՞նչն է քեզ հատկապես ոգևորում զինծառայության մեջ:

-Ամենից շատ` որ սահմանին եմ: Ես այստեղ եմ ու վստահ, որ իմ ընտանիքը, մյուս հայ ընտանիքները հագիստ ու խաղաղ կլուսացնեն: Բացի այդ, սահման պահելը մեծ հպարտություն է:

Ավագ լեյտենանտ Հակոբյանը ծառայության ընթացքում բազմաթիվ պատվոգրեր, շնորհակալագրեր է ստացել: Իսկ մեկ ամիս առաջ նրան «Մարտական հերթապահության համար» 1-ին աստիճանի մեդալ է շնորհվել: 

-Սա ինձ համար շատ կարևոր գնահատական է,- ասում է երիտասարդ սպան.-տեսնում եմ, որ գնահատվում է  աշխատանքս, ու ավելի մեծ ոգևորությամբ եմ ծառայում: Բայց գնահատանքը՝ մի կողմ. ձգտում եմ ավելի ու ավելի կատարելագործվել, որ խիղճս միշտ հանգիստ լինի, ու ցանկացած դեպքում պատրաստ լինենք հակառակորդի սադրանքներին:

Իր զինվորական ընտանիքի մասին պատմում է.

-Ծառայությանս սկզբնական շրջանում՝ 2014թ., դեռ դիրքերում ժամկետային զինծառայողներ ունեինք: 18-19 տարեկան տղաներ. սկզբնական շրջանում նրանց մեջ միշտ մի քիչ անհագստություն, վախ լինում էր: Երբ կանգնում էին դիտակետում, ամեն մի աննշան ձայնից անմիջապես կապ էին տալիս. «Մարդ կա»: Ես էլ նրանց ոգևորելու, հանգստացնելու ու ապահովության համար բարձրանում էի, իրենց հետ ամբողջ տարածքը զննում, «դուխ» էի տալիս, մի քիչ մնում էի իրենց հետ ու ասում. «Նորմալ է, շարունակե՛ք ծառայությունը»: Հիմա մեր դիրքերում բացառապես պայմանագրային զինծառայողներ են՝ հասուն, փորձություններ անցած, փորձառու զինվորականներ: Դիրքերի անձնակազմն այժմ ավելի արհեստավարժ է. տղաները՝ ավելի կազմակերպված, համերաշխ:

Իսկ քաղաքացիական ընտանիքը ինչպես բոլորի, այնպես էլ Ասքանազի ոգևորության ամենակարևոր աղբյուրն է: Ասքանազը Էջմիածնի մերձակայքում գտնվող Ջրառատ գյուղից է, ընտանիքը Էջմիածնում է բնակվում:

– Որդիս մեկուկես տարեկան  է: Չարաճճի, աշխույժ տղա է: Զանգում եմ, որ կնոջս կամ ծնողներիս հետ խոսեմ, ինքն առաջինը խլում է խոսափողն ու ասում իմացած միակ բառը՝ «պապա»: Հետո հեռախոսն էլ ոչ մեկին չի տալիս: Մի քանի օր առաջ զանգեցի, ասաց. «պա՛պ», ասացի` «ջա՜ն», հետո՝ «Ո՞ւր ես»: Հանկարծակիի եկա. դեռ «պապա, մամայից» բացի ուրիշ բառ չէր ասել:

Երբ տուն եմ մտնում, ինչով էլ զբաղված լինի, անմիջապես, ձեռքերը պարզած,  գալիս է գիրկս ու էլ չի իջնում:

…Ծանր գործ է, բայց, ամեն դեպքում` շատ պատվաբեր: Կարող է ոչ բոլորն են սա գիտակցում, բայց ուզում եմ ոգևորել բոլոր նրանց, ովքեր մեր դիրքապահ տղերքի պես չեն մտածում: Մենք այստեղ առաջին հերթին մեր երեխաների, ծնողների համար ենք կանգնած, մեր երկիրը, մեր հողն ենք ամուր պահում:

Սիրում եմ զինծառայությունը ու ոչ մի պահ չեմ զղջում ընտրությանս համար: Սպասելիքներիս մեծ մասն արդեն իսկ արդարացել է: Էլի շատ սպասելիքներ, նպատակներ ու երազանքներ ունեմ: Ամեն ինչ իր ժամանակին:

 

ՔՆԱՐ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Լուս.՝ ԱՐԵԳ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ

Աղբյուր՝  «Հայ Զինվոր» պաշտոնաթերթ

«Ալենին որտեղ տեսնեմ հեգնանքով հիշեցնելու եմ նրա ով լինելը».Սևան Աղաջանյան

06.08.2020

Друзья переслали мне сегодняшний пост Тиграна Кеосаяна об Армении, Николе и Серже.Армен Ашотян

10.08.2020

«բարսեղյան լևոնիկ,մյուս անգամ, Սերժ Սարգսյանի անունը ռեխիցդ արտաբերելուց լեզուդ անպայման կկծես ու նոր կբառաչես». Հովհաննես Խաչատրյան

08.08.2020

«Քոչարյան Անդրանիկի ականջին շշնջացեք, որ շուտով Սերժ Սարգսյանի անմիջական մասնակցությամբ մեր երկրի կիսաբաց լուսամուտը ամբողջությամբ կբացվի…».Արմեն Աշոտյան

09.08.2020

Ավտովթարի հետևանքով մահացել է դերասաններ Արմեն Մարությանի ու Ալլա Վարդանյանի դստեր ընտանիքը

10.08.2020

Թողնել պատասխան

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով