Տարածաշրջանի վիճակը տագնապալի է. մեր մեծագույն քայլը պիտի լինի Հայաստանի հզորացումը

By | 15.05.2017

«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Բեյրութի Հայկազյան համալսարանի «Հայկական Սփյուռքի ուսումնասիրությունների կենտրոնի» տնօրեն Անդրանիկ Դաքեսյանը:

– Պարոն Դաքեսյան, ինչպե՞ս եք մեկնաբանում Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի հայտարարությունը, թե Հայաստանում տեղակայված ռուսական ռազմաբազան պատրաստ է գործողություններ իրականացնել «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորման դեմ: Ինչպե՞ս եք պատկերացնում ռուսական ռազմաբազայի մասնակցությունը Մերձավոր Արևելքի հակամարտություններին:

– Կարծում եմ, որ առաջին հերթին հայաստանյան ռազմախարիսխը կարող է օգտագործվել լոգիստիկ նպատակներով՝ մատակարաման և այլ առումներով: Երկրորդը, Կովկասի հարավային շրջանի, Հայաստանի ռազմախարիսխի օգտագործումն այս պարագայում նոր ազդակներ և գործոններ կարող է ավելացնել սիրիական հակամարտության խնդիրներին: Կարծում եմ, որ նաև սիրիական հակամարտության աշխարհագրական ծիրն է, որ փոփոխության է ենթարկվում: Կենտրոնը կարող է չմնալ միայն Սիրիան: Եթե ընդունում ենք, որ սիրիական հակամարտությունը նաև անտակ մի ջրհոր է, անկանխատեսելի պատերազմ, ապա կարող է՝ նոր զարգացումներ ունենանք:

Մյուս խնդիրը, որ գալիս է մեր մտքին, Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունն է: Մեզ համար հարց է՝ որքանո՞վ Հայաստանը կարող է լրիվ անկախ արտաքին քաղաքականություն վարել, որովհետև նա որոշ կաշկանդումներ կամ զգուշավորության ունի, որոնցից մեկը Միջին Արևելքի հայ օջախներն են, որոնք կարող են այս կամ այն ձևով վտանգվել:

Մյուս կողմից, հարց է, թե Հայաստանը, իբրև պետություն, որքա՞ն կարող է քաղաքականություն վարել այս խնդիրներով: Բնականաբար, չենք կարող Հայաստանը այս իմաստով համեմատել Թուրքիայի հետ, որը շարունակում է ճիգ գործադրել սիրիայի հակամարտության դաշտում նախաձեռնող և գործոն մնալու համար: Անշուշտ, պետք է նկատի առնել Հայաստանի հնարավորությունները, թե նա որքանով կարող է դրական ազդեցություն ունենալ հակամարտության կարգավորման գործում:

– Դուք տեսնո՞ւմ եք ինքնուրույն քաղաքականություն Հայաստանի կողմից Սիրիայի հարցում, թե՞ Հայաստանը գործում է Ռուսաստանի քաղաքականության ուղեծրում:

Կարծում եմ՝ որոշակի նրբերանգ կա Հայաստանի և Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականությունների միջև: Այնպես չէ, որ երկու քաղաքականությունները բացարձակապես նույնն են: Կարելի է շատ տեսական բացատրություն գտնել դրան, որ սրանք երկու տարբեր, անկախ պետություններ են և յուրաքանչյուրի հնարավորությունները տարբեր են: Յուրաքանչյուրի առաջնահերթությունները, կաշկանդող կամ առաջ տանող գործոններն էլ տարբեր են: Ռուսաստանը, օրինակ, ռուսական համայնքներ չունի Միջին Արևելքում, բայց Հայաստանը, հայ ժողովուրդն ունի: Ինձ թվում է, որ այս պարագայում Հայաստանը որոշ չափով ռուսական արտաքին քաղաքականության երամի մասն է կազմում:
– Իսկ ընդհանրապես սիրիական հակամարտությունը, Ձեր գնահատմամբ, ինչպե՞ս է մինչ օրս ազդել Հայաստանի անվտանգության միջավայրի, անվտանգության խնդիրների վրա, լինի դա ղարաբաղյան հիմնախնդիրը, թե մեկ այլ հարց:

– Մի քիչ դժվար է Կովկասը Միջին Արևելքից տարանջատելը, որովհետև իրար սահմանակից են, եթե մեկ ընդհանուր գոտի չեն, հետևաբար որևէ հակամարտություն այդ տարածաշրջանի մի հատվածում պիտի ազդի մյուս հատվածների վրա: Հավանաբար կարող է պատահել, որ ղարաբաղյան գործոնը իր դրական կամ բացասական դերակատարությունը ունենա սիրիական հակամարտության կարգավորման մեջ:

Ինչ վերաբերում է Հայաստանի անվտանգության խնդիրներին, ապա ինձ համար անծանոթ է, թե որքանով է Հայաստանը ապահով իր սահմաններով: Այդուհանդերձ հասկանալի է, որ տարածաշրջանի ընդհանուր վիճակը տագնապալի է, հետևաբար կարող է շարունակվել, որովհետև չենք կարծում, թե տագնապը միայն սիրիական է: Տպավորությունն այն է, որ տագնապը փոքր-ինչ նմանվում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի օրերին Յալթայում կայացած համաձայնությանը: Կարծես, նոր աշխարհակարգ առաջանալու խնդիրներ կան, սակայն այդ նոր աշխարհակարգն առայժմ ձևավորված չէ և ուժերն էլ դեռևս հստակ չեն ոչ միայն գերտերությունների միջև, այլև տարածաշրջանային պետություններ կան, որոնք իրենց բաժիններն են ուզում, ինչպես, օրինակ, Թուրքիան կամ Իրանը: Նման բան չկար Յալթայի օրերին, երկրորդ մակարդակի շրջանային ուժերը չկային, որ իրենց պահանջները դնեին:

Այս համատեքստում կարծում եմ, որ հայերի և Հայաստանի Հանրապետության առաջին և մեծագույն քայլը պիտի լինի երկրի հզորացումը, որովհետև հայությունը և Հայաստանը կարող են առնչվել որևէ կացության այնքանով, որքանով պետությունն է հզոր: Եթե մենք հզոր ենք, կարող ենք առնչվել: Եթե հզոր չենք, մեր օգուտները քիչ կլինեն և վնասները՝ շատ:

– Ձեր կարծիքով՝ Լավրովի նշված հայտարարությունը վտանգավոր չէ՞ Հայաստանի համար: Դա կարո՞ղ է ազդակ ուղարկել ահաբեկչական խմբավորումներին, որի հետևանքով Հայաստանը կդառնա հնարավոր թիրախներից մեկը:
– Կարծում եմ, որ իսլամիստական խմբավորումները ղեկավարողները գործիքներ են: Եթե այդ ղեկավարողները նպատակ ունեն Հայաստանը ևս ներխառնելու այս հակամարտության մեջ, այդ դեպքում հավանաբար այո, իսկ եթե տրամադրություն չունեն, դժվար է պնդել, թե դա իսլամիստների քայլն է լինելու: Դա կլինի իսլամիստներին կառավարողների քայլը: Չեմ կարող ասել՝ որքանով է հավանական նման զարգացումը և որքանով է իրենց հետաքրքրում նման քայլը, որովհետև, եթե Հայաստանը, այսպես թե այնպես, ներգրավվի այս կացության մեջ, այդ պարագայում սիրիական հակամարտության ծիրի կենտրոնը ամբողջությամբ կտեղափոխվի ուրիշ տեղ և շատ վտանգավոր կլինի:

 

Հարցազրույցը` 1in.am-ի

Ի՞նչ գործ ուներ Մարիամ Փաշինյանը Հայկ Սարգսյանի հետ Սևանում. վարչապետը տեղյակ է եղել White Shorja լողափի հավաքույթից.«Իրավունք»

29.07.2020

«Ստախոս Մակունցին տեղեկացրեք, որ մի պահ եղած մարդը տեղում համակարգչով սեփական բիզնեսից ստացված եկամուտները չի հաշվարկում».Արսեն Բաբայան

27.07.2020

Արթնացա, տակս թաց էր, բայց չիշիկ չէր. ինչ են սովորելու դպրոցում՝ ըստ նոր չափորոշիչների. lurer.com

26.07.2020

Բոլոր ծախսերը վերցնել ինձ վրա․ Միայն մի բան եմ խնդրում՝ հուսահատվել պետք չէ, իրավիճակը բարդ է, բայց անելանելի չէ․ Գագիկ Ծառուկյան

29.07.2020

Թուրքիան զորք է մտցրել Նախիջևան․ հակառակորդի զորքերի և տեխնիկայի ցանկացած տեղաշարժ, ցանկացած ակտիվություն ռիսկային է

29.07.2020

Թողնել պատասխան

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով